vn en

Loạn xưng hô trong học đường

Thích
Thích: 0
Cập nhật: 09/11/2015

Bên cạnh những vấn đề xoay quanh chất lượng giáo dục thì việc loạn xưng hô trong giáo dục cũng được nhiều người quan tâm. Khi chưa có một thông tư hay quy chế rõ ràng, ban hành để quy định xưng hô trong giáo dục thì xưng hô rối loạn, tùy tiện như hiện nay vẫn đang là bài toán nhiều tranh luận.

 

Xưng hô tùy tiện

Từ lâu, cứ lớp mẫu giáo các em có thói quen xưng con gọi cô, từ lớp 1 trở đi là em xưng cô, thầy. Đây cũng là quy định bất thành văn và cứ thế bao thế hệ học trò đều tuân thủ. Thế nhưng, trong các mối quan hệ học đường, cũng như nhân xưng trong học đường hiện nay lại vô cùng rối rắm. Nhiều học sinh khi lên đến lớp 2 vẫn quen xưng con với thầy cô như: “thưa cô cho con ra ngoài”, “con chào cô”. Nếu như ngày xưa giáo viên xưng cô và gọi học sinh là trò, thì nay đã thay thành cô, thầy- em; cô, thầy-con; tôi - các anh, các chị…

Theo em Nguyễn Thị Hồng Thanh, học sinh lớp 6 trường THCS Hoàng Hoa Thám Quận Tân Bình, TPHCM: “Chúng em mới học lớp 6 mà cô giáo chủ nhiệm xưng là tôi và gọi chúng em là các anh, các chị. Thế nhưng, cô giáo chủ nhiệm lại bảo rằng xưng anh chị để chúng em ý thức rằng mình đã lớn, để ý thức hơn trong học tập, gọi anh, chị tức là coi trọng chúng em”.

Phụ huynh Đặng Hoài Thu trần tình: “Tôi gởi con học một trường mẫu giáo gần nhà. Có lần tôi đón con học về, thấy con cứ im lặng, không hí hửng kể mẹ nghe những câu chuyện ở lớp như mọi hôm. Về nhà bé cũng ăn ít hơn, thấy lạ tôi hỏi con, cháu kể : “Mẹ ơi, hôm nay con ăn ít cơm, cô giáo la con, “ mày không ăn tao đánh đó”, sao cô lại gọi con là mày vậy mẹ?”. Lúc đó, tôi chỉ biết an ủi và cố gắng giải thích với con làm sao để bé không bị tổn thương hay có những suy nghĩ tiêu cực với cô giáo…

Cô Dương Thị Thu Thảo, một giáo viên dạy THPT, chia sẻ: “Đã từng là một học sinh, tôi hiểu học sinh cần gì và mong muốn gì ở giáo viên nên khi đứng trên bục giảng, tôi cố gắng đáp lại những mong muốn đó cho học sinh của tôi. Là giáo viên bộ môn và cũng là giáo viên chủ nhiệm, ngoài những bài giảng tôi luôn mang đến cho học trò mình cảm giác thân thiện, gần gũi. Các học trò ở trường, lớp cũng kết bạn qua facebook và thường xuyên vào trò chuyện với tôi. Tuy nhiên, có những em cá biệt nói chuyện với tôi không có chủ ngữ, vị ngữ và thường xuyên nói trỏng… Mặc khác, do tôi là một giáo viên trẻ nên các em cứ xưng “chị”, “em” trên facebook rồi đến trường cũng gọi tôi là “chị”... Những kiểu xưng hô quá đà trên facebook giữa cô – trò nhiều khi bị một số em học sinh cá biệt trong trường lạm dụng, có em còn trêu chọc, tán tỉnh… làm tôi rất khó chịu, có lúc phải tạm khóa hay chặn các em vào facebook mình”.

Có cần quy định về xưng hô?

Tiếng Việt có một hệ thống nhân xưng hết sức phong phú và phức tạp, thể hiện thứ bậc, trình độ, tôn ti trật tự của các mối quan hệ trong xã hội. Chính vì vậy, nên chăng cần có sự quy định về nhân xưng trong giáo dục, đặc biệt là môi trường học đường, nơi không gian cộng đồng diễn ra các hoạt động giáo dục, đào tạo ra những nhân cách những con người trong xã hội.

Có ý kiến cho rằng, ở lứa tuổi mầm non giáo viên không nên gọi là “con” xưng “cô” mà nên dùng “em”. Bởi vì đây là môi trường học đường các em khi đi học phải sống trong môi trường chung xưng em cô là hợp lý. Hơn nữa, khi xưng “con” sẽ khiến các em cảm nhận mình sống trong mối quan hệ gia đình, từ đó sẽ thiếu tính tự lập, tự giác cũng như giao lưu giữa bạn bè xung quanh. Thêm nữa việc thống nhất xưng “em” ngay từ lớp mẫu giáo giúp các cháu không bị thay đổi khi bước vào lớp 1. Nhưng bên cạnh đó lại có ý kiến phản đối, họ cho rằng khi trẻ ở lứa tuổi mầm non đi học gọi cô là con bởi chúng ý thức cô giáo như mẹ hiền. Ở lứa tuổi đó, các em chua có ý thức về việc tự lập, cô giáo chăm sóc, cho ăn, tập hát, thâm chí cả việc đi vệ sinh cá nhân, vậy cô giáo ở lứa tuổi mầm non giống như người mẹ thứ 2 của trẻ. Bởi vậy các cháu xưng con là điều phải phép.

Hiện nay, chuyện xưng hô giữa giáo viên và học trò ngày càng “biến tướng”, có một số giáo viên xưng hô “tao – mày” với học sinh trong giao tiếp bên ngoài và cả trong giờ học, cách sử dụng từ ngữ xưng hô này thật sự vi phạm chuẩn mực. Hiện tượng này trong thời gian gần đây đang có chiều hướng tăng khi giáo viên đứng trước những tình huống “sự cố” khó xử và thể hiện sự bất lực của mình trong việc giáo dục các em học sinh cá biệt. Xưng hô “tao – mày” trong quan hệ bạn bè thể hiện sự gần gũi, cởi mở nhưng trong mối quan hệ thầy trò biểu hiện sự suồng sã quá đà của thầy trước trò; sự trang trọng, lịch sự trong không gian học đường dần mất đi. Điều đáng nói là không ít giáo viên thấy cách xưng hô như vậy là chuyện bình thường và các em học sinh nghe quá nhiều khiến chúng nhàm chán, cũng xem như chuyện thường ngày…

Theo thầy Nguyễn Tuấn Cường (GV Trường Tiểu học Bình Hưng, Bình Chánh, TPHCM): “Nhà trường cần phải quan tâm, coi trọng nhiều hơn đến vấn đề xưng hô, cách ứng xử có văn hóa cho học sinh trong học đường, và xem đây là nhiệm vụ của mỗi giáo viên khi tiếp xúc với học sinh, giữa giáo viên đồng nghiệp với nhau, giữa học sinh với nhau… Tuy nhiên, điều đó cần phải có sự nỗ lực và kiên trì. Nó được thực hiện qua các bài giảng, bởi dạy học không chỉ dạy tri thức cho học sinh mà còn phải giáo dục nhân cách cho các em. Qua đó, ngôn ngữ luôn đóng vai trò chủ yếu, đặc biệt là sử dụng các đại từ nhân xưng được chọn trong cuộc hội thoại giáo dục, cách xưng hô đúng chuẩn mực sẽ tác động tích cực đối với các em rất nhiều. Giáo dục là bồi dưỡng nhân cách, một khi việc xưng hô lệch chuẩn sẽ gây ảnh hưởng đến ý thức, trách nhiệm cá nhân của mỗi học sinh, sinh viên”.

Thiên Trang

Tin cùng chuyên mục